Piwulangan Basa Jawi SMA Muhammadiyah 1 Yogyakarta

Pasinaon Aksara Jawa Jangkep

Pilar 1

Aksara Nglegena (20 Carakan) & Pasangan

Aksara dhasar ingkang dereng pikantuk sandhangan utawi pasangon (vokal netral /a/).

Tuladha Panyeratan Tembung (Saking Slide):

Klasa : ꦏ꧀ꦭꦱ kLs (ka + pas. la + sa)
Papan tulis : ꦥꦥꦤ꧀ꦠꦸꦭꦶꦱ꧀ ppnTulis\
Basa Jawa : ꦧꦱꦗꦮ bsjw
Pilar 2

Sandhangan Aksara Jawa

Sandhangan Swara, Sandhangan Wyanjana, saha Sandhangan Panyigeg Wanda.

a. Sandhangan Swara

Vokal i, u, e, o

Kangge ngewahi swanten aksara miturut ungelipun vokal.

Wulu ( ...ꦶ ) → swara [ i ]
Tuladha: wiji siji (ꦮꦶꦗꦶꦱꦶꦗꦶ)
ꦶ
Suku ( ...ꦸ ) → swara [ u ]
Tuladha: buku (ꦧꦸꦏꦸ)
ꦸ
Pepet ( ...ꦼ ) → swara [ ê ]
Tuladha: sêpêt (ꦱꦼꦥꦼꦠ꧀)
ꦼ
Taling ( ꦺ... ) → swara [ é / è ]
Tuladha: lélé (ꦭꦺꦭꦺ), èlèk (ꦲꦺꦭꦺꦏ꧀)
ꦺ
Taling-Tarung ( ꦺ...ꦴ ) → swara [ o ]
Tuladha: loro (ꦭꦺꦴꦫꦺꦴ), soto (ꦱꦺꦴꦠꦺꦴ)
ꦺꦴ
Paugeran Mligi: Swara rê ngginakaken Pa Cerek (ꦉ) lan lê ngginakaken Nga Lelet (ꦊ). Boten kepareng ngginakaken ra/la dipepet!

b. Sandhangan Wyanjana

Sesulihe Panjingan

Sandhangan ingkang lebur kaliyan tembung ingkang dipunpasangi.

Cakra ( ...ꦿ ) → sesulihe panjingan ra
Tuladha: krama (ꦏꦿꦩ), praja (ꦥꦿꦗ)
ꦿ
Cakra Keret ( ...ꦽ ) → sesulihe cakra lan pepet (-rê)
Tuladha: krêsêk (ꦏꦽꦱꦼꦏ꧀)
ꦽ
Pengkal ( ...ꦾ ) → sesulihe panjingan ya
Tuladha: kyai (ꦏꦾꦲꦶ), pyayi (ꦥꦾꦪꦶ)
ꦾ

c. Sandhangan Panyigeg Wanda

Konsonan Pungkasan

Gantosipun aksara sigeg ha, ra, lan nga, sarta pangkon.

Wignyan ( ...ꦃ ) → panyigeg sigeg /h/
Tuladha: gajah (ꦒꦗꦃ), omah (ꦲꦺꦴꦩꦃ)
ꦃ
Layar ( ...ꦂ ) → panyigeg sigeg /r/
Tuladha: pasar (ꦥꦱꦂ)
ꦂ
Cecak ( ...ꦁ ) → panyigeg sigeg /ng/
Tuladha: sarung (ꦱꦫꦸꦁ), kacang (ꦏꦕꦁ)
ꦁ
Pangkon ( ...꧀ ) → mateni aksara ing pungkasan
Tuladha: bapak (ꦧꦥꦏ꧀)
꧀
Pilar 3

Aksara Swara (A, I, U, E, O)

Kangge Tembung Manca

Aksara Swara dipunginakaken kangge nulis tembung manca (serapan) kangge nyethakaken pocapan, mliginipun asma tiyang utawi papan geografis.

ꦄ A Ambon
ꦆ I Islam
ꦈ U Umar
ꦌ E Eropa
ꦎ O Osaka
Pilar 4

Aksara Murda (Huruf Kapital)

Pakurmatan & Gelar

Kangge pakurmatan nyerat asma priyayi luhur, gelar, utawi papan instansi. Wonten 8 aksara: Na, Ka, Ta, Sa, Pa, Nya, Ga, Ba.

ꦟ Na (!) Nabi Nuh
ꦑ Ka (@) Kasunanan
ꦡ Ta (#) Tasikmalaya
ꦯ Sa ($) Sinuwun
ꦦ Pa (%) Pangeran
ꦘ Nya (^) Nyai
ꦓ Ga (&) Gusti
ꦨ Ba (*) Banjarnegara
Pilar 5 & 6

Aksara Rekan, Angka Jawa, & Pratandha Panyeratan

Unsur jangkep panyeratan serapan manca, nominal angka, sarta tanda baca.

Aksara Rekan (Cecak Telu)

Kangge nulis konsonan serapan basa manca (mliginipun basa Arab).

Kha • tuladha: khotib
ꦏ꦳
Dza • tuladha: dzulhijjah
ꦢ꦳
Fa / Va • tuladha: fajar
ꦥ꦳
Za • tuladha: zakat
ꦗ꦳
Gha • tuladha: Ghazali
ꦒ꦳

Angka Jawa (0 - 9)

Panyeratan angka kedah kaapit dening Pada Pangkat ( : ... : ) supados boten kleru kaliyan aksara carakan.

꧑1
꧒2
꧓3
꧔4
꧕5
꧖6
꧗7
꧘8
꧙9
꧐0
Tuladha: Taun 2026 → ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧒꧖꧇

Pratandha Panyeratan (Tanda Baca)

Tanda wacan ing salebeting ukara utawi alenia.

Adeg-adeg ( ꧋ )
Kangge miwiti ukara / alenia
꧋
Pada Lingsa ( ꧈ )
Kangge tandha koma ( , )
꧈
Pada Lungsi ( ꧉ )
Kangge tandha titik ( . )
꧉
Pada Pangkat ( ꧇ )
Titik kalih ( : ) utawi ngapit angka
꧇
Papan Praktik

Simulator & Gladhen Nulis Aksara Jawa

Ketik aksara latin utawi pencet tombol aksara ing ngandhap kangge gladhen nulis.

ꦠꦸꦏꦸꦧꦸꦏꦸ
Pencetan Cepat Aksara & Sandhangan:
Evaluasi

Uji Pemahaman Aksara Jawa

Pitakon pilihan ganda adhedhasar materi pasangan, sandhangan, swara, murda, lan rekan.

Biji Siswa 0 / 100
Dereng Rampung